Dlaczego studzienka kanalizacyjna na posesji przelewa się podczas ulewy?

Studzienka rewizyjna na posesji przez większą część roku nie sprawia kłopotów. Kiedy jednak przychodzi gwałtowna burza, spod jej pokrywy zaczyna wypływać brudna woda, na podwórku tworzy się kałuża ścieków, a w gorszym przypadku woda pojawia się też w piwnicy, w kratce podłogowej lub w odpływie prysznica na najniższej kondygnacji. Taki objaw jest sygnałem, że w instalacji albo w sieci, do której jest podłączona, coś nie radzi sobie z nagłym przybyciem wody.

Przyczyny można podzielić na dwie grupy: problemy po stronie sieci zewnętrznej, na które właściciel domu ma niewielki wpływ, oraz problemy na samej działce, które da się zdiagnozować i usunąć. Poniżej omawiamy obie grupy i sposoby zabezpieczenia budynku.

Cofka z sieci kanalizacyjnej

Najczęstszą przyczyną przelewania się studzienki podczas ulewy jest cofka, czyli sytuacja, w której poziom ścieków w kanale ulicznym podnosi się powyżej poziomu przyłącza. Zjawisko dotyczy szczególnie kanalizacji ogólnospławnej, którą spotyka się w starszych częściach miast. Jeden kanał zbiera tam zarówno ścieki bytowe, jak i wodę deszczową z ulic i dachów. Podczas intensywnego deszczu jego przepustowość szybko się wyczerpuje, ciśnienie w sieci rośnie, a ścieki szukają ujścia w najniższych punktach, którymi bywają właśnie studzienki i odpływy na posesjach.

Cofka może wystąpić także w kanalizacji rozdzielczej, jeśli kanał sanitarny jest przeciążony przez nielegalnie podłączone rynny w okolicy albo gdy w sieci doszło do awarii lub zatoru. O tym, że winna jest sieć, świadczy kilka objawów:

• problem pojawia się tylko podczas dużych opadów, a w suche dni wszystko działa,
• woda wypływa z kilku punktów naraz, na przykład ze studzienki i z kratki w piwnicy,
• podobne kłopoty mają sąsiedzi w tej samej ulicy,
• po ustaniu deszczu woda szybko opada i odpływ wraca do normy.

Deszczówka podłączona do kanalizacji sanitarnej

Druga częsta przyczyna leży na samej działce. Rury spustowe z rynien, odwodnienie podjazdu albo drenaż wokół fundamentów bywają podłączone do kanalizacji sanitarnej. Przy rozdzielczym systemie kanalizacji jest to niedozwolone, a regulaminy przedsiębiorstw wodociągowych zakazują wprowadzania wód opadowych do kanałów sanitarnych. Taka praktyka przeciąża zarówno sieć miejską, jak i przyłącze na posesji.

Warto policzyć skalę problemu. Dach o powierzchni 150 m² podczas ulewy, w której spada 20 mm wody w ciągu kwadransa, oddaje około 3 m³ wody. Przyłącze domowe o średnicy 160 mm jest projektowane na odpływ ścieków bytowych, a nie na taką ilość wody w tak krótkim czasie. Efektem jest wypełnienie studzienki i wypływ przez pokrywę.

Rozwiązaniem jest odłączenie deszczówki i zagospodarowanie jej na działce, na przykład w zbiorniku retencyjnym, skrzynkach rozsączających lub studni chłonnej, albo skierowanie jej do kanalizacji deszczowej, jeśli taka istnieje. Zanim zaczniesz przeróbki, sprawdź, dokąd naprawdę prowadzą rury spustowe. Wystarczy wlać do każdej z nich wiadro wody i obserwować, w której studzience się pojawi. Przy wyborze rozwiązania pomoże tekst o tym, co warto wiedzieć, wybierając przepompownię wód deszczowych i separator wody deszczowej.

Zator i usterki na przyłączu

Jeżeli studzienka przelewa się także przy umiarkowanych opadach albo woda długo w niej stoi, przyczyną może być niedrożność. Typowe źródła zatoru na odcinku między domem a siecią to:

• tłuszcz z kuchni, który osadza się na ściankach rur i z czasem zawęża ich przekrój,
• chusteczki nawilżane, ręczniki papierowe i środki higieniczne wrzucane do toalety,
• korzenie drzew, które wrastają przez nieszczelne połączenia kielichowe starych rur,
• osiadanie gruntu i przeciwspadki, w których zalega osad,
• piasek i liście, które dostały się do studzienki przez nieszczelną pokrywę.

Pierwszym krokiem jest otwarcie studzienki rewizyjnej i sprawdzenie, czy ścieki stoją w niej przy suchej pogodzie. Jeśli tak, zator znajduje się dalej, w kierunku sieci. Jeśli studzienka jest pusta, a woda cofa się w domu, problem leży między budynkiem a studzienką. Do udrożnienia przyłącza używa się spirali mechanicznej lub czyszczenia hydrodynamicznego, a inspekcja kamerą pozwala ustalić, czy rury nie są pęknięte lub przesunięte. O budowie samej studni i jej elementach piszemy w tekście o studniach kanalizacyjnych i ich kluczowych elementach montażowych.

Jak zabezpieczyć dom przed cofką

Usunięcie zatoru i odłączenie deszczówki rozwiązuje problemy po stronie działki, ale nie chroni przed cofką z sieci ogólnospławnej. Tutaj podstawą jest zasada poziomu zalewania. Wszystkie przybory sanitarne i odpływy położone poniżej tego poziomu, który zwykle przyjmuje się na wysokości terenu przy włazie najbliższej studzienki na sieci, powinny być zabezpieczone przed przepływem zwrotnym.

Służą do tego zasuwy burzowe i klapy zwrotne. Prostsze urządzenia mają klapę, która zamyka się pod naporem cofającej się wody. Bardziej rozbudowane łączą klapę automatyczną z ręcznym zamknięciem awaryjnym, a w budynkach, w których odpływ z piwnicy musi działać także podczas cofki, stosuje się przepompownie z pętlą przeciwzalewową. Zasuwę można zamontować w przewodzie w budynku albo w studzience przed domem. Na co zwrócić uwagę przy wyborze typu, średnicy i miejsca montażu, opisaliśmy szczegółowo w poradniku o tym, jak właściwie dobrać zasuwy i klapy burzowe do systemu kanalizacyjnego.

Gotowe urządzenia do przewodów grawitacyjnych znajdziesz w kategorii zasuwy i klapy burzowe. Pamiętaj, że każda zasuwa wymaga okresowego przeglądu i czyszczenia, zwykle co najmniej dwa razy w roku, bo zanieczyszczona klapa nie domyka się i przestaje chronić. Jeśli po ulewie studzienka nadal się przelewa mimo sprawnej zasuwy i drożnego przyłącza, warto zgłosić problem przedsiębiorstwu wodociągowemu, bo może on wynikać z niedostatecznej przepustowości sieci w ulicy.