Jak zabezpieczyć rynny przed liśćmi i igliwiem przed zimą?

Jesień to dla rynien najtrudniejszy okres w roku. Liście z pobliskich drzew, igliwie z sosen i świerków, nasiona i drobne gałązki spływają z dachu razem z deszczem i zatrzymują się w korytach. Po kilku tygodniach tworzą zbitą, mokrą warstwę, która blokuje odpływ do rur spustowych. Woda zaczyna przelewać się przez krawędź rynny, moczy elewację i spływa wprost pod fundamenty.

Zimą problem rośnie. Woda, która nie może odpłynąć, zamarza w korycie i w rurze spustowej, a lód rozsadza połączenia, wygina haki i obciąża całe orynnowanie. Dlatego najlepszym momentem na porządek z rynnami jest późna jesień, gdy większość liści już opadła, a mróz jeszcze nie przyszedł.

Dlaczego liście i igliwie są groźne dla rynien

Liście liściastych drzew są duże i miękkie. Same zwykle spływają do leja, ale w nim się klinują i zatykają wlot rury spustowej. Igliwie zachowuje się inaczej: jest drobne, sztywne i przechodzi przez wiele rodzajów siatek. Gromadzi się w kolanach rur i w miejscach o mniejszym spadku, a zmieszane z piaskiem z dachówek i mchem tworzy coś w rodzaju kompostu, na którym potrafią wyrosnąć nawet rośliny.

Skutki zaniedbań są kosztowne:

• przelewająca się woda zawilgaca ścianę i ocieplenie, sprzyja odpadaniu tynku i pojawieniu się glonów,
• stojąca woda przyspiesza korozję rynien stalowych i niszczy uszczelki w systemach z tworzywa,
• lód w rurze spustowej może ją rozsadzić, a ciężar zamarzniętej rynny wygina haki i odrywa ją od okapu,
• woda kapiąca z okapu w jednym miejscu podmywa opaskę wokół domu i zawilgaca fundament.

Jesienne czyszczenie rynien krok po kroku

Zanim założysz jakiekolwiek zabezpieczenia, rynny muszą być czyste. Pracę na wysokości wykonuj z pewnej drabiny, najlepiej z asekuracją drugiej osoby, a przy wysokich budynkach zleć ją firmie z odpowiednim sprzętem.

1. Załóż rękawice i usuń ręcznie lub małą łopatką większe zanieczyszczenia z koryta, zaczynając od strony przeciwnej do leja.
2. Zdejmij kosz lub siatkę z wlotu do rury spustowej i oczyść je.
3. Przepłucz rynnę wodą z węża i obserwuj, czy woda płynie w stronę leja bez zastojów. Kałuże w korycie oznaczają, że spadek jest za mały lub hak się wygiął.
4. Sprawdź drożność rury spustowej. Jeśli woda płynie wolno, otwórz czyszczak u dołu rury i usuń zgromadzony tam osad.
5. Obejrzyj połączenia, uszczelki i haki. Popraw mocowania i wymień uszkodzone elementy przed zimą.

Na dole rury spustowej warto mieć czyszczak, czyli element z otwieraną klapką lub wyjmowanym sitkiem, który zatrzymuje liście i igliwie, zanim trafią do kanalizacji deszczowej. O tym, jak działa i gdzie się go montuje, piszemy w tekście o czyszczakach rynnowych w systemie odwodnienia dachu.

Siatki, osłony i kosze: co wybrać

Zabezpieczenia rynien działają na dwa sposoby: albo przykrywają koryto i nie wpuszczają do niego większych zanieczyszczeń, albo zatrzymują je w jednym, łatwo dostępnym miejscu.

Rozwiązanie	Zalety	Ograniczenia
Kosz lub sitko na wlot do leja	tanie, proste w montażu, chroni rurę spustową	nie chroni koryta, wymaga częstego czyszczenia jesienią
Siatka osłonowa na koryto	zatrzymuje liście na całej długości rynny	przy drobnym igliwiu może się zapychać od góry
Wkład szczotkowy	łatwo go włożyć i wyjąć, nie wymaga mocowania	igliwie wplątuje się w szczotkę, trzeba go wytrzepać
Osłona pełna z perforacją	dobrze radzi sobie z liśćmi i częściowo z igliwiem	droższa, musi pasować do profilu rynny
Czyszczak na rurze spustowej	zatrzymuje zanieczyszczenia przed kanalizacją	nie zapobiega zapychaniu się samej rynny

Przy domach otoczonych drzewami liściastymi zwykle wystarczają siatki o oczkach rzędu kilku milimetrów i kosze na wlotach. W pobliżu sosen i świerków lepiej sprawdzają się osłony o drobnej perforacji lub gęste siatki ze stali nierdzewnej. Żadne zabezpieczenie nie zwalnia jednak z przeglądu: liście zalegające na siatce trzeba co jakiś czas zmieść, bo inaczej woda przeleje się po nich na zewnątrz.

Przy wyborze zabezpieczenia zwróć uwagę na kilka szczegółów technicznych:

• osłona musi pasować do kształtu i szerokości koryta, najczęściej półokrągłego o szerokości 100-150 mm,
• materiał powinien być odporny na promieniowanie UV i mróz, bo tworzywa niskiej jakości kruszeją po kilku sezonach,
• siatka nie może zmniejszać spadku ani tworzyć progu, na którym zatrzymuje się woda,
• przy dachach o dużym nachyleniu sprawdź, czy osłona wytrzyma zsuwający się śnieg, a jeśli nie, rozważ montaż płotków przeciwśniegowych.

Przygotowanie rynien i rur spustowych do mrozu

Ostatni etap to sprawdzenie, czy po oczyszczeniu woda ma gdzie odpłynąć także zimą. Wylot rury spustowej nie powinien kończyć się tuż nad gruntem, w którym zamarza kałuża, bo lód zablokuje odpływ. Jeśli deszczówka trafia do zbiornika, przed mrozami odłącz go lub opróżnij i przestaw zawór kolanka na odpływ do kanalizacji deszczowej albo na teren. Dobrze dobrane elementy instalacji opisuje poradnik o tym, jak dobrać rury i złączki spustowe do systemu rynnowego.

W miejscach, gdzie woda regularnie zamarza, na przykład na północnej stronie dachu lub w koszach dachowych, stosuje się przewody grzejne układane w rynnie i rurze spustowej, sterowane czujnikiem temperatury i wilgotności. Przy zwykłych domach jednorodzinnych w większości przypadków wystarczają jednak czyste rynny, prawidłowy spadek i drożne rury. Elementy, które ułatwiają utrzymanie odpływu w porządku, znajdziesz w kategorii czyszczaki i rewizje do rynien. Kontrola po pierwszym silnym wietrze i po większych opadach śniegu pozwoli wychwycić problem, zanim lód zrobi szkody.