Przejdź do treści

Czy kształtki zaciskowe do miedzi mogą zastąpić lutowanie w instalacji wody?

Marta Rury i przewody

Lutowanie trójnika na rurze miedzianej palnikiem, alternatywa to kształtki miedziane zaciskowe do wody

Tak, kształtki zaprasowywane do miedzi są pełnoprawną alternatywą dla lutowania w instalacji wody pitnej i ogrzewania, pod warunkiem użycia systemowych złączek i zaciskarki z właściwym profilem szczęk. Złączki skręcane z pierścieniem zaciskowym też dają szczelne połączenie, ale stosuje się je raczej w miejscach dostępnych, a nie zabudowanych w ścianie.

Problem polega na tym, że słowo zaciskowy w handlu i na budowie oznacza kilka różnych rzeczy. Raz chodzi o złączkę zaprasowywaną zaciskarką, raz o złączkę skręcaną kluczem, a czasem o zacisk elektryczny do szyny. Zanim więc porówna się te połączenia z lutowaniem, warto je od siebie oddzielić.

Trzy sposoby łączenia rur miedzianych

W instalacjach wodnych miedź łączy się lutowaniem, zaprasowaniem albo złączkami skręcanymi. Każda metoda ma swoje miejsce.

MetodaJak powstaje połączenieGdzie się sprawdza
Lutowanie miękkielut wypełnia szczelinę między rurą a kształtką po podgrzaniu palnikiemwoda użytkowa i ogrzewanie, gdy można bezpiecznie użyć płomienia
Lutowanie twardelut o wyższej temperaturze topnienia, mocniejsze połączeniegaz, instalacje o wyższych wymaganiach, przy mniejszych średnicach zgodnie z przepisami
Zaprasowaniezaciskarka odkształca kształtkę z uszczelką O-ring na rurzewoda, ogrzewanie, szybki montaż bez otwartego ognia, połączenia nierozłączne w ścianie
Złączka skręcananakrętka dociska pierścień zaciskowy do rurypodejścia do urządzeń, naprawy, miejsca z dostępem rewizyjnym

Systemowe kształtki miedziane zaciskowe do wody (onninen.pl/produkty/Technika-instalacyjna/Instalacje-miedziane/Laczniki-miedziane/Laczniki-zaprasowywane-miedziane/Laczniki-miedziane-zaprasowywane-do-wody/strona:3) to w rzeczywistości kształtki zaprasowywane. Mają fabrycznie włożone uszczelki z EPDM przeznaczone do wody pitnej i ogrzewania. W wielu systemach stosuje się też rozwiązanie, które sprawia, że niezaprasowane połączenie przecieka już podczas próby ciśnieniowej, dzięki czemu pominięta kształtka nie zostaje niezauważona w ścianie.

Zalety, ograniczenia i pomyłki w nazwach

Zaprasowanie ma kilka wyraźnych przewag nad lutowaniem:

  • nie wymaga otwartego płomienia, co ma znaczenie przy remontach w zamieszkanych budynkach i w pobliżu drewnianych elementów,
  • połączenie powstaje w kilka sekund i nie wymaga czyszczenia z topnika,
  • jakość połączenia mniej zależy od wprawy montażysty niż przy lutowaniu,
  • można pracować na rurach, w których została resztka wody, co przy lutowaniu jest kłopotliwe.

Ograniczeniem jest koszt narzędzia i kształtek oraz to, że zaciskarkę i szczęki dobiera się do konkretnego systemu i średnicy. Uszczelki mają też określony zakres temperatur, więc przy instalacjach solarnych czy parowych trzeba sprawdzić kartę katalogową.

Złączka miedziana zaciskowa (onninen.pl/produkt/HEATPEX-Zlaczka-zaciskowa-do-miedzi-ZCU-22-20-113022020,91313) w wersji skręcanej działa inaczej. Pierścień wciska się w ściankę rury pod naciskiem nakrętki. Takie złączki są wygodne przy podłączaniu grzejników, rozdzielaczy i urządzeń, bo nie wymagają specjalnych narzędzi. Połączenie skręcane może jednak z czasem wymagać dokręcenia, dlatego lepiej nie zamykać go na stałe w bruździe.

Trzecia rzecz, która pojawia się w wynikach wyszukiwania pod podobną nazwą, nie ma nic wspólnego z wodą. Zacisk na szynę miedzianą (onninen.pl/produkt/MOREK-zacisk-do-szyn-zbiorczych-16-120mm2-1000v-ac-dc-440a-na-szyne-cu-10mm-MAE1201E15,732664) to element elektryczny, którym podłącza się przewód do szyny zbiorczej w rozdzielnicy. Przy zamawianiu materiałów dla hydraulika warto więc sprawdzać nie tylko nazwę, ale i opis: średnicę rury, medium i ciśnienie robocze.

Aby uniknąć problemów przy montażu połączeń zaprasowywanych, trzymaj się kilku zasad:

  1. rurę tnij prostopadle obcinakiem do miedzi, nie piłką,
  2. usuń zadziory z wnętrza i zewnętrza rury, żeby nie uszkodzić uszczelki,
  3. zaznacz głębokość wsunięcia i sprawdź ją przed zaprasowaniem,
  4. używaj szczęk o profilu zgodnym z systemem kształtek,
  5. po montażu wykonaj próbę szczelności przed zakryciem instalacji.

Pytanie od czytelnika

Czy można łączyć w jednej instalacji odcinki lutowane i zaprasowywane?

Tak, to częsta praktyka przy remontach. Trzeba tylko pamiętać, żeby nie lutować w pobliżu już zaprasowanej kształtki, bo ciepło z palnika może uszkodzić jej uszczelkę.

Przeczytaj także