Czy kształtki zaciskowe do miedzi mogą zastąpić lutowanie w instalacji wody?
Tak, kształtki zaprasowywane do miedzi są pełnoprawną alternatywą dla lutowania w instalacji wody pitnej i ogrzewania, pod warunkiem użycia systemowych złączek i zaciskarki z właściwym profilem szczęk. Złączki skręcane z pierścieniem zaciskowym też dają szczelne połączenie, ale stosuje się je raczej w miejscach dostępnych, a nie zabudowanych w ścianie.
Problem polega na tym, że słowo zaciskowy w handlu i na budowie oznacza kilka różnych rzeczy. Raz chodzi o złączkę zaprasowywaną zaciskarką, raz o złączkę skręcaną kluczem, a czasem o zacisk elektryczny do szyny. Zanim więc porówna się te połączenia z lutowaniem, warto je od siebie oddzielić.
Trzy sposoby łączenia rur miedzianych
W instalacjach wodnych miedź łączy się lutowaniem, zaprasowaniem albo złączkami skręcanymi. Każda metoda ma swoje miejsce.
| Metoda | Jak powstaje połączenie | Gdzie się sprawdza |
|---|---|---|
| Lutowanie miękkie | lut wypełnia szczelinę między rurą a kształtką po podgrzaniu palnikiem | woda użytkowa i ogrzewanie, gdy można bezpiecznie użyć płomienia |
| Lutowanie twarde | lut o wyższej temperaturze topnienia, mocniejsze połączenie | gaz, instalacje o wyższych wymaganiach, przy mniejszych średnicach zgodnie z przepisami |
| Zaprasowanie | zaciskarka odkształca kształtkę z uszczelką O-ring na rurze | woda, ogrzewanie, szybki montaż bez otwartego ognia, połączenia nierozłączne w ścianie |
| Złączka skręcana | nakrętka dociska pierścień zaciskowy do rury | podejścia do urządzeń, naprawy, miejsca z dostępem rewizyjnym |
Systemowe kształtki miedziane zaciskowe do wody (onninen.pl/produkty/Technika-instalacyjna/Instalacje-miedziane/Laczniki-miedziane/Laczniki-zaprasowywane-miedziane/Laczniki-miedziane-zaprasowywane-do-wody/strona:3) to w rzeczywistości kształtki zaprasowywane. Mają fabrycznie włożone uszczelki z EPDM przeznaczone do wody pitnej i ogrzewania. W wielu systemach stosuje się też rozwiązanie, które sprawia, że niezaprasowane połączenie przecieka już podczas próby ciśnieniowej, dzięki czemu pominięta kształtka nie zostaje niezauważona w ścianie.
Zalety, ograniczenia i pomyłki w nazwach
Zaprasowanie ma kilka wyraźnych przewag nad lutowaniem:
- nie wymaga otwartego płomienia, co ma znaczenie przy remontach w zamieszkanych budynkach i w pobliżu drewnianych elementów,
- połączenie powstaje w kilka sekund i nie wymaga czyszczenia z topnika,
- jakość połączenia mniej zależy od wprawy montażysty niż przy lutowaniu,
- można pracować na rurach, w których została resztka wody, co przy lutowaniu jest kłopotliwe.
Ograniczeniem jest koszt narzędzia i kształtek oraz to, że zaciskarkę i szczęki dobiera się do konkretnego systemu i średnicy. Uszczelki mają też określony zakres temperatur, więc przy instalacjach solarnych czy parowych trzeba sprawdzić kartę katalogową.
Złączka miedziana zaciskowa (onninen.pl/produkt/HEATPEX-Zlaczka-zaciskowa-do-miedzi-ZCU-22-20-113022020,91313) w wersji skręcanej działa inaczej. Pierścień wciska się w ściankę rury pod naciskiem nakrętki. Takie złączki są wygodne przy podłączaniu grzejników, rozdzielaczy i urządzeń, bo nie wymagają specjalnych narzędzi. Połączenie skręcane może jednak z czasem wymagać dokręcenia, dlatego lepiej nie zamykać go na stałe w bruździe.
Trzecia rzecz, która pojawia się w wynikach wyszukiwania pod podobną nazwą, nie ma nic wspólnego z wodą. Zacisk na szynę miedzianą (onninen.pl/produkt/MOREK-zacisk-do-szyn-zbiorczych-16-120mm2-1000v-ac-dc-440a-na-szyne-cu-10mm-MAE1201E15,732664) to element elektryczny, którym podłącza się przewód do szyny zbiorczej w rozdzielnicy. Przy zamawianiu materiałów dla hydraulika warto więc sprawdzać nie tylko nazwę, ale i opis: średnicę rury, medium i ciśnienie robocze.
Aby uniknąć problemów przy montażu połączeń zaprasowywanych, trzymaj się kilku zasad:
- rurę tnij prostopadle obcinakiem do miedzi, nie piłką,
- usuń zadziory z wnętrza i zewnętrza rury, żeby nie uszkodzić uszczelki,
- zaznacz głębokość wsunięcia i sprawdź ją przed zaprasowaniem,
- używaj szczęk o profilu zgodnym z systemem kształtek,
- po montażu wykonaj próbę szczelności przed zakryciem instalacji.
Pytanie od czytelnika
Czy można łączyć w jednej instalacji odcinki lutowane i zaprasowywane?
Tak, to częsta praktyka przy remontach. Trzeba tylko pamiętać, żeby nie lutować w pobliżu już zaprasowanej kształtki, bo ciepło z palnika może uszkodzić jej uszczelkę.
Przeczytaj także
Cena metra rury to tylko część kosztu podłogówki i kanalizacji zewnętrznej
HydraulikaKoszt podłogówki czy kanalizacji zewnętrznej zależy od ceny rury za metr w mniejszym stopniu, niż się zwykle zakłada.
Czytaj więcej: Cena metra rury to tylko część kosztu podłogówki i kanalizacji zewnętrznejKiedy rury i kształtki Uponor MLC wystarczą, a kiedy potrzebna jest rura preizolowana?
HydraulikaRura wielowarstwowa w otulinie wystarcza wszędzie tam, gdzie instalacja biegnie wewnątrz ogrzewanego budynku: w posadzce…
Czytaj więcej: Kiedy rury i kształtki Uponor MLC wystarczą, a kiedy potrzebna jest rura preizolowana?Rury KAN-therm w instalacjach grzewczych i hydraulicznych
HydraulikaRury kan therm to jeden z najpopularniejszych systemów rurowych stosowanych w instalacjach grzewczych i wodnych w Polsce.
Czytaj więcej: Rury KAN-therm w instalacjach grzewczych i hydraulicznych