Dlaczego rynna ugina się i odchodzi od dachu po zimie i jak ją wzmocnić?

Zimą rynna przenosi znacznie większe obciążenie niż latem. Śnieg zsuwający się z dachu, lód tworzący się w korycie i sople zwisające z krawędzi ważą razem kilkadziesiąt kilogramów na metr. Jeśli haki są rozstawione zbyt rzadko, za słabe albo źle zamocowane, wiosną widać skutki: rynna ugina się między uchwytami, odchyla od okapu i przestaje odprowadzać wodę tam, gdzie powinna.

Uszkodzenia najlepiej ocenić od razu po zejściu śniegu, zanim wiosenne deszcze zaczną zalewać elewację i fundament.

Najczęstsze przyczyny

• Zbyt duży rozstaw haków - przy rynnach tworzywowych zaleca się zwykle rozstaw nie większy niż 50-60 cm, przy stalowych do około 90 cm, ale w rejonach z dużymi opadami śniegu lepiej go zmniejszyć.
• Lód w korycie - topniejący w dzień śnieg zamarza nocą w rynnie i rurze spustowej. Bryła lodu jest ciężka, a do tego rozszerza się i rozpycha rynnę.
• Zsuwający się śnieg - przy dachach o dużym nachyleniu i gładkim pokryciu śnieg zjeżdża warstwą i uderza w rynnę albo zaczepia o nią i ciągnie w dół.
• Słabe mocowanie haków - haki przykręcone do zbyt cienkiej deski czołowej lub zbutwiałego drewna wyrywają się pod ciężarem.
• Zapchany odpływ - liście w leju spustowym sprawiają, że woda stoi w rynnie i zamarza w całym korycie.

Uszkodzenia rynny rzadko kończą się na samym orynnowaniu. Woda przelewająca się przez krawędź ugiętej rynny spływa po elewacji, moczy ocieplenie i cokół, a w okolicy fundamentu wsiąka w grunt. Na tynku pojawiają się zacieki i glony, a przy złej izolacji wilgoć przenika do piwnicy. Dlatego naprawy nie warto odkładać do lata.

Jak ocenić uszkodzenia

1. Obejrzyj rynnę z poziomu terenu i zaznacz miejsca, gdzie linia rynny się zapada.
2. Z drabiny sprawdź każdy hak: czy jest prosty, czy nie ruszył się w desce lub krokwi i czy rynna nadal siedzi w zatrzasku.
3. Sprawdź spadek rynny. Woda wlana na końcu przeciwnym do leja powinna płynąć bez zatrzymywania się w zagłębieniach.
4. Obejrzyj łączenia rynien i narożniki. Przy dużych odkształceniach uszczelki tracą szczelność.
5. Sprawdź rurę spustową, czy nie pękła przy kolanach lub obejmach od zamarzniętej wody.

Jeśli rynna jest jedynie ugięta, a materiał nie pękł, zwykle wystarczy poprawić mocowanie. Pęknięte odcinki i zgniecione narożniki trzeba wymienić.

Jak wzmocnić orynnowanie

Podstawą jest prawidłowy rozstaw i zamocowanie haków. W praktyce stosuje się kilka rozwiązań:

• Dołożenie haków między istniejącymi - jeśli rozstaw jest za duży, dokłada się haki doczołowe, które przykręca się do deski czołowej bez zdejmowania pokrycia dachu.
• Wymiana wygiętych haków - wygięty hak nie wróci do pierwotnego kształtu i nie utrzyma prawidłowego spadku.
• Mocniejsze uchwyty - w miejscach szczególnie obciążonych, na przykład pod koszami dachowymi, stosuje się haki stalowe lub wzmocnione zamiast tworzywowych.
• Wzmocnienie deski czołowej - zbutwiałą deskę trzeba wymienić, zanim przykręci się do niej nowe uchwyty.

Haki i uchwyty dobiera się do systemu i średnicy rynny. Elementy mocujące do rynien tworzywowych znajdziesz w kategorii uchwyty i wkręty do rynien tworzywowych. Przy dokładaniu haków zachowaj spadek rynny, zwykle 2-5 mm na każdy metr długości w stronę leja.

Rynna stalowa a tworzywowa

Rynny tworzywowe są lżejsze i nie korodują, ale w niskich temperaturach stają się mniej elastyczne, a ich wydłużalność cieplna jest duża. Dlatego w systemach z PVC stosuje się złączki z kompensacją i rozstaw haków zalecany przez producenta, zwykle mniejszy niż przy stali. Rynny stalowe lepiej znoszą obciążenie śniegiem, ale uszkodzona powłoka szybko rdzewieje, zwłaszcza w miejscach odkształceń. Przy naprawie ugiętej rynny stalowej sprawdź, czy w zgięciach nie popękała powłoka, i zabezpiecz takie miejsca farbą przeznaczoną do blach ocynkowanych.

Niezależnie od materiału rynna musi mieć możliwość swobodnej pracy przy zmianach temperatury. Zbyt mocno zablokowane odcinki pękają przy łączeniach, a zbyt luźne wypadają z uchwytów.

Ochrona przed śniegiem i lodem

• Śniegołapy - płotki lub rury montowane na połaci dachu nad rynną zatrzymują zsuwający się śnieg. Szczególnie przydają się nad wejściami i podjazdem.
• Przewody grzejne - kabel grzejny w rynnie i rurze spustowej, sterowany czujnikiem temperatury i wilgoci, zapobiega tworzeniu się lodu w korycie.
• Czyste odpływy - jesienne czyszczenie rynien z liści zmniejsza ilość stojącej wody, która zamarza.
• Prawidłowa wentylacja dachu - przy słabo ocieplonym poddaszu ciepło topi śnieg na dachu, a woda zamarza w zimnej rynnie. Lepsza izolacja ogranicza powstawanie sopli.

Przy dachach nad wejściem, tarasem lub podjazdem zsuwający się śnieg i spadające sople są też zagrożeniem dla ludzi i samochodów. W takich miejscach śniegołapy to element bezpieczeństwa, a nie tylko ochrona rynny.

Kiedy wymienić całą rynnę

Wymiana całego orynnowania ma sens, gdy rynna jest stara, krucha, pęka przy próbie wyprostowania albo gdy przekrój jest za mały do powierzchni dachu i woda przelewa się przy każdej ulewie. Przy wymianie warto od razu dobrać system do wielkości dachu i warunków śniegowych, o czym piszemy w tekście o wyborze rynny plastikowej. Rury spustowe i kolana warto dobrać z tego samego systemu, co opisujemy w artykule o rurach i złączkach spustowych.

Prace na wysokości wymagają stabilnej drabiny z zaczepem do ściany lub rusztowania. Jeśli rynna wisi wysoko nad terenem albo dach jest stromy, lepiej zlecić naprawę dekarzowi.